# Programy i dokumenty

Robert Stoffers

## Uruchamianie programów

&kde; oferuje liczne metody uruchamiania programów. Można:

- Po prostu wybrać odpowiednią pozycję z &kmenu;.

- Uruchomić program z &konsole; albo kliknąć na &kmenu; i wybrać Wykonaj polecenie... (oczywiście można wciąż preferować wygodny skrót klawiaturowy, którym jest po prostu &Alt;F2).

- Utworzyć skrót na pulpicie albo użyć apletu szybkiego uruchamiania &kicker-dopelniacz;.

&kmenu-mianownik; działa podobnie jak menu Start w &Windows;, tylko że grupuje programy według tego, co robią. Programy w &kmenu-miejscownik; są podzielone na podmenu kategorii, takie jak Multimedia czy Biuro. W menu kategorii znajdują się menu podkategorii, takie jak Dźwięk, Wideo czy Grafika. W menu podkategorii znajdują się ikony uruchamiające programy.

Dla niektórych programów może nie być ikon w &kmenu-miejscownik;. Aby przeszukać Twój twardy dysk w poszukiwaniu programów, kliknij na &kmenu-miejscownik;, wybierz Wykonaj polecenie i wpisz ``kappfinder``. W programie &kappfinder-miejscownik; naciśnij przycisk Szukaj. Rozpocznie się proces wyszukiwania programów na Twoim twardym dysku. Zaznacz opcję przy każdym programie, który ma zostać dodany do &kmenu-dopelniacz; i kliknij Zastosuj, a następnie Zamknij. W &kmenu-miejscownik;, w odpowiednich kategoriach, powinny się pojawić ikony znalezionych programów.

Skróty uruchamiające programy mogą być również umieszczane na pulpicie. Aby stworzyć taki skrót, kliknij prawym przyciskiem myszy na pulpicie i wybierz Utwórz nowe Skrót do programu. W okienku właściwości, które się otworzy, podaj w zakładce Ogólne nazwę dla programu. Możesz również zmienić ikonę klikając na ikonie kółka zębatego obok. Następnie kliknij na zakładce Program i podaj krótki opis programu w polu Opis. W polu Polecenie podaj ścieżkę do programu (z uwzględnieniem wielkości znaków) wraz ze wszystkimi potrzebnymi opcjami. Następnie kliknij OK i Twój nowy skrót do programu zostanie utworzony na pulpicie. Teraz możesz kliknąć na tym skrócie na pulpicie i program zostanie uruchomiony.

Aby uruchomić program za pomocą &konsole-dopelniacz;, kliknij na &kmenu-miejscownik; i wybierz System Programy terminala Konsola. Kiedy &konsole-mianownik; pojawi się na ekranie, po prostu wpisz nazwę programu, który chcesz uruchomić (pamiętając, że bash, interpreter poleceń powłoki, domyślnie używany przez &konsole; jest wrażliwy na wielkość znaków), a następnie wciśnij Enter. Jeśli nie masz pewności co do nazwy programu, wpisz kilka początkowych liter i naciśnij klawisz . Kiedy naciśniesz , bash (przez &konsole-biernik;) spróbuje uzupełnić nazwę pliku, który chcesz uruchomić. Jeśli &konsole-mianownik; znajdzie więcej niż jeden pasujący program, na ekranie zostanie pokazana lista pasujących nazw programów. Aby uruchomić program, wpisz nazwę programu z listy i naciśnij Enter.

Którykolwiek sposób wybierzesz, uruchomienie programu w &kde; jest proste. Od &kmenu-dopelniacz;, do &konsole-dopelniacz;, wszystkie Twoje programy są w zasięgu kilku kliknięć lub naciśnięć klawiszy.

## Powiązane informacje

- W podręczniku &kicker-dopelniacz; znajdują się informacje na temat włączania i wyłączania &kmenu-dopelniacz;, dodawania programów do apletu szybkiego uruchamiania, czy też organizacji kategorii programów, znajdujących się w &kmenu-miejscownik;. Do podręcznika możesz się dostać przez &khelpcenter-biernik; lub przy użyciu wtyczki protokołu w &konqueror-miejscownik;, wpisując `help:/kicker` w pasku Adresu.

&programs-controlling;
Christian Weickhmann christian.weickhmann@gmx.de

## Otwieranie i zapisywanie plików

&kde; zapewnia jednolity sposób otwierania i zapisywania plików za pomocą okienka dialogowego plików. W prawie każdym programie &kde; można znaleźć w menu pozycje Plik Otwórz i Plik Zapisz (i/lub Zapisz jako...).

### Okno dialogowe pliku

To okno dialogowe składa się z trzech do pięciu obszarów. Górny obszar zawiera elementy służące do nawigacji i konfiguracji. W obszarze głównym (w środku) wyświetlane są Twoje pliki, w postaci ikon. Jest to nazywane widokiem ikon. Dolny obszar pozwala zmienić nazwę pliku, określić filtrowanie plików i wykonać akcję Zapisz lub Otwórz.

Oprócz tego można dodać dwa bardziej wyrafinowane obszary: Panel szybkiej nawigacji i Obszar podglądu.

- Obok trzech przycisków nawigacyjnych (Do góry, W tył i W przód) i przycisku Nowy katalog znajduje się menu Zakładki. Tutaj można zapamiętać lokalizację katalogu, jeśli chcesz mieć do niego szybki dostęp. Ikona Konfiguracja pozwala uzyskać dostęp do różnych funkcji, takich jak sortowanie plików według nazwy, daty lub rozmiaru, a także pozwala włączyć dwa dodatkowe panele opisane powyżej. Obok tej ikony znajduje się pole, w którym można wpisać nazwę katalogu, a dalej po prawej lista pozwalająca wybrać pożądane kodowanie.

- Pośrodku okienka znajduje się widok ikon. Najczęściej używane funkcje można wykonać za pomocą menu kontekstowego, które można otworzyć, klikając prawym przyciskiem myszy na ikonach plików lub na tle obszaru.

- Na dole okienka dialogowego znajduje się pole zawierające nazwę pliku i być może najpotężniejsze narzędzie: pole filtrowania. Za jego pomocą można sprawić, że w widoku ikon będą widoczne tylko ikony pasujące do zadanych przez Ciebie kryteriów. Spróbuj wyświetlić tylko pliki, które zawierają w nazwie drzewo wpisując w polu filtrowania `*drzewo*`.

- Panel szybkiej nawigacji (można go włączyć klawiszem F9 lub wybierając odpowiednie polecenie z menu rozwijanego po kliknięciu ikony Konfiguracja na górze okienka) pozwala uzyskać szybki dostęp do najczęściej używanych lokalizacji na Twoim komputerze, a nawet w Internecie. Standardowo zdefiniowane są typowe lokalizacje, takie jak Twój katalog domowy, ale można je zmieniać i dodawać własne. Spróbuj kliknąć prawym przyciskiem myszy na którejkolwiek ikonie, aby ją zmienić, lub na wolnym miejscu, aby dodać nową pozycję. Pokazane zostanie menu kontekstowe. Można w nim wybrać rozmiar ikon i dodać lub zmienić element, ewentualnie zmienić jego nazwę. Jeśli wybierzesz Dodaj pozycję, pojawi się okienko zawierające wszystkie niezbędne informacje. Wpisz opis, podaj lokalizację (lub wybierz ją za pomocą okienka dialogowego otwieranego po kliknięciu na ikonie katalogu) i wybierz ikonę z wielu ikon dostępnych po kliknięciu na standardowo ustawioną ikonę (zazwyczaj zwykła ikona katalogu).

- Obszar podglądu (można go włączyć klawiszem F11 lub wybierając odpowiednie polecenie z menu rozwijanego po kliknięciu ikony Konfiguracja na górze okienka) pozwala podejrzeć zawartość prawie każdego pliku w Twoim systemie. Obrazki są pokazywane jako miniaturki. Zwykle można podejrzeć zawartość plików dźwiękowych (takich jak pliki MP3, Ogg lub WAV), tekstowych (między innymi PDF, &HTML; i zwykłe pliki tekstowe), a nawet plików wideo (MPG, AVI, itd.).

  Należy zwrócić uwagę, że podejrzenie zawartości dużych plików może zająć dużo czasu (np. przeskalowanie dużych obrazków). Można wyłączyć automatyczne generowanie podglądu wyłączając opcję Automatyczny podgląd poniżej podglądu. Nadal można podglądać pojedyncze pliki klikając przycisk Podgląd. Można również wyłączyć generowanie podglądu dla plików powyżej pewnego rozmiaru. Idź do &kcontrolcenter-dopelniacz;, wybierz Składniki KDE Menedżer plików, następnie przejdź do zakładki Podglądy i metadane i zmień wartość Maksymalna wielkość pliku.

## Konfigurowanie programów

### Konfigurowanie aplikacji

Programy &kde; są stworzone w ten sposób, by były jak najbardziej użyteczne od pierwszego uruchomienia, ale zawierają również dużo opcji, których możesz użyć, żeby dostosować &kde; do swoich upodobań. Oprócz ustawień odnoszących się do całego &kde; (patrz control-center), każdy program zawiera szereg opcji konfiguracyjnych, do których można się dostać wybierając z menu Ustawienia Konfiguracja `Programu` . Jest to położenie wspólne dla wszystkich programów &kde;, co pozwala w łatwy sposób znaleźć okienko konfiguracji w każdym programie.

Po lewej stronie okienka konfiguracji znajduje się lista sekcji. Kliknięcie na jednej z sekcji pokazuje stronę konfiguracji dla tej sekcji w prawej części okienka. Możesz w niej zmienić poszczególne ustawienia zgodnie ze swoimi upodobaniami.

Kiedy zakończysz wprowadzanie zmian, możesz kliknąć na przycisku OK, aby zapisać zmiany i zamknąć okienko konfiguracji. Jeśli chcesz zobaczyć efekt zmian, ale nie chcesz zamykać jeszcze okienka konfiguracji, kliknij na przycisku Zastosuj. Jest to bardzo pożyteczne, jeśli nie masz pewności jakie zmiany zostały wprowadzone - możesz je łatwo wycofać, ponieważ okienko konfiguracji jest wciąż otwarte.

Jeśli zdecydujesz, że nie chcesz zachować zmian, które zostały wprowadzone, po prostu kliknij przycisk Anuluj, aby zamknąć okienko bez zapisywania zmian.

### Konfiguracja skrótów klawiszowych

Większość programów &kde; posiada zdefiniowane skróty klawiszowe dla głównych działań w programie. Jeśli stwierdzisz, że nie odpowiadają Ci domyślne skróty lub jeśli kolidują ze skrótami klawiszowymi innego programu (być może nie będącego częścią &kde;), możesz je zmienić wybierając z menu Ustawienia Konfiguracja skrótów... . Powoduje to otworzenie okienka dialogowego Konfiguracji skrótów dla programów. Aby pokazać przykład użycia tego okienka dialogowego, dodajmy skrót dla działania Wyślij adres odnośnika... w &konqueror-miejscownik;, tak by można było wysłać adresy interesujących stron do przyjaciół naciskając jeden klawisz (lub dwa):

1. Otwórz okienko Konfiguracja skrótów w &konqueror-miejscownik;, jak opisano powyżej.

2. Kliknij na pozycji Wyślij adres odnośnika... w głównym polu listy (jest blisko końca, w sekcji Konqueror).

3. W sekcji Skrót dla wybranej akcji, wybierz Własny, ponieważ chcemy przypisać temu działaniu wybrany przez nas skrót klawiszowy.

4. Pojawi się małe okienko wprowadzenia skrótu. Po prostu naciśnij &Ctrl;E (lub inną kombinację klawiszy, która Ci odpowiada), i okienko dialogowe zniknie. Ikona klawisza w okienku Konfiguracja skrótu pokazuje teraz nowy skrót klawiszowy.

5. Jeśli pomyliła Ci się kombinacja klawiszy albo po prostu chcesz ją zmienić, kliknij na ikonie klawisza pokazującej bieżący skrót. Ponownie pojawi się okienko wprowadzenia skrótu i możesz nacisnąć kombinację klawiszy, która Ci odpowiada.

### Konfiguracja powiadomień

Kilka informacji o okienku dialogowym Ustawienia Konfiguracja powiadomień... .

Adriaan de Groot

### Konfiguracja pasków narzędzi

Prawie każdy program w &kde; posiada jeden lub więcej pasków narzędzi na górze okna programu, pod menu. Pasek narzędzi zawiera przyciski narzędzi (z ikonami), które przedstawiają najczęściej używane działania i ustawienia konfiguracji. Na przykład okno &kmail-dopelniacz; zawiera pasek narzędzi z działaniami Nowa wiadomość, Sprawdź pocztę na koncie i innymi. Każdą z tych rzeczy wykonujesz często, dlatego posiadają ikony w pasku narzędzi, oprócz wpisów w menu (Nowa wiadomość znajduje się w menu Wiadomość Nowa wiadomość, zaś Sprawdź pocztę na koncie w menu Plik Sprawdź pocztę).

Niemniej, nie wszyscy wykonują najczęściej te same działania, na przykład ja nigdy nie używam przycisku Nowa wiadomość z paska narzędziowego, używam skrótu klawiszowego &Ctrl;N. Aby uniknąć przeładowania ekranu rzeczami, których nie używasz, możesz zmienić zawartość każdego paska narzędzi. Ponadto, możesz zwykle zmienić, które paski są wyświetlane, oraz w jaki sposób.

#### Dostosowywanie wyświetlania pasków narzędzi

Najłatwiejszą rzeczą do zmiany w paskach narzędzi programu jest to, czy są w ogóle wyświetlane. W większości programów można znaleźć menu Ustawienia Paski narzędzi , w którym można wskazać, które paski mają być wyświetlane, a które nie. &konqueror-mianownik; ma cztery paski narzędzi, Główny, Dodatkowy, Pasek adresu i Pasek zakładek. Może być wygodne wyłączenie paska Zakładek, aby oszczędzić miejsce na ekranie. Żeby to zrobić, kliknij na menu Ustawienia, wybierz Paski narzędzi, i następnie odznacz pozycję Pasek zakładek, klikając na pozycji w menu.

Jeśli nie ma menu Ustawienia, możesz również kliknąć prawym przyciskiem myszy na pasku narzędzi i wybrać podmenu Paski narzędzi z menu kontekstowego, które się pojawi.

To samo menu kontekstowe Pasek narzędzi, otwierane przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na pasku narzędzi, pozwala zmienić inne właściwości paska narzędzi:

- Położenie paska, tak że zamiast pojawiać się na górze okna, pod menu, może się pojawić po lewej stronie, po prawej stronie lub na dole okna.

- Dokowanie paska, tak że pasek unosi się jako oddzielne okno, które można przenosić.

- Sposób wyświetlania, tak że pasek jest ściśnięty do postaci płaskiego uchwytu, który możesz rozwinąć z powrotem klikając na nim. Jest to trochę odmienne od ukrycia paska zupełnie, ponieważ można go łatwo z powrotem pokazać.

- Wyświetlanie tekstu obok, pod lub zamiast ikon na pasku narzędzi.

- Rozmiar ikon (jeśli nie zostały zastąpione tekstem).

#### Dostosowywanie ikon na pasku narzędzi

Pasek narzędzi jest przeznaczony dla działań, które wykonujesz często, więc co zrobić, jeśli jest tam jakaś bezużyteczna ikona, np. Wytnij? Lub jeśli właśnie chcesz mieć przycisk Wytnij na pasku narzędzi, ale program nie ma go standardowo? Tutaj przydaje się okienko dostosowywania pasków narzędzi — daje Ci całkowitą kontrolę nad zawartością wszystkich pasków narzędzi.

Wybierz z menu programu Ustawienia Konfiguracja pasków narzędzi lub Konfiguracja pasków narzędzi z menu kontekstowego paska narzędzi. Spowoduje to otworzenie okienka dostosowywania pasków narzędzi, które składa się z listy rozwijanej, służącej do wybrania który pasek chcesz zmieniać, oraz dwóch list ikon — jednej z dostępnymi działaniami, drugiej z działaniami, które znajdują się na pasku.

Często dostępnych jest o wiele więcej działań (na przykład uaktywnij kartę #12) niż można by chcieć mieć na pasku, a niektóre pewnie nawet nie były Ci znane. Przejrzenie ich może być pouczające. Ikony działań można przeciągać z jednej listy na drugą, można zmieniać porządek działań na pasku lub zmienić ikonę dla wybranego działania. Działania, które chcesz mieć na pasku przeciągnij z listy dostępnych działań na listę działań na pasku, a działania, które chcesz usunąć, w przeciwną stronę. Kiedy klikniesz na przycisku OK, pasek narzędzi zostanie natychmiast uaktualniony, zgodnie z Twoimi zmianami.

Jest kilka specjalnych elementów, które można umieścić na liście działań bieżącego paska narzędzi:

- elementy oddzielające, dwa rodzaje:

  - linia oddzielająca to linia oddzielająca dwie ikony działań

  - element oddzielający to większa przestrzeń między dwoma ikonami działań

- <Połącz> to specjalny element, który pozwala wtyczkom i innym wczytywanym komponentom programu wstawić swoje działania do paska narzędzi. Ogólnie rzecz biorąc, nie należy usuwać tego elementu, ponieważ nie można go odzyskać.

- Lista akcji: — te elementy występują w różnych odmianach (np. w &konqueror-miejscownik; jest viewmode_toolbar), reprezentują one również listy działań, które mogą być wstawione przez wtyczki.

Kiedy klikniesz na działaniu na liście aktualnych działań, w okienku pojawi się jego opis. W opisie będzie zawarte ostrzeżenie, jeśli nie należy usuwać tej ikony.

Jeśli nie lubisz przeciągać ikon, pośrodku okienka znajdują się cztery przyciski, które pozwalają przenosić wybrane działanie z jednej listy na drugą, a także przesuwać je w ramach listy. Musi istnieć sposób odtworzenia domyślnych pasków narzędzi programu, aby można było odzyskać przypadkowo usunięte ważne działania, takie jak <Połącz>, ale niestety, nie jest mi znany.